Słup lub kabel Orange na działce: czym sprawa z operatorem telekomunikacyjnym różni się od sprawy z energetyką

Słup telefoniczny na działce wygląda niegroźnie: drewniany albo betonowy, cieńszy niż energetyczny, z kilkoma kablami. Właśnie dlatego większość właścicieli nigdy nie sprawdza, na jakiej podstawie stoi. Tymczasem urządzenia telekomunikacyjne to urządzenia przesyłowe w rozumieniu art. 49 Kodeksu cywilnego i obejmuje je ta sama służebność przesyłu, co słupy energetyczne. Różnice są gdzie indziej: w tym, kto jest właścicielem sieci, w dodatkowej ustawie, która reguluje dostęp operatorów telekomunikacyjnych do gruntów, oraz w szerokości pasa i wysokości kwot.

Ogólne zasady dla światłowodu opisaliśmy w artykule Światłowód na działce. Ten tekst dotyczy specyfiki Orange Polska jako następcy Telekomunikacji Polskiej: jak odróżnić sieć Orange od innych właścicieli światłowodów, jaką rolę odgrywa historia TP S.A. przy zasiedzeniu, co daje właścicielowi tzw. megaustawa i co można zrobić ze słupami i kablami, które po wyłączeniu sieci miedzianej przestały czemukolwiek służyć.

Powiązane tematy w sprawach o służebność przesyłu

• Służebność przesyłu – odszkodowanie od A do Z
• Wynagrodzenie za służebność przesyłu
• Światłowód na działce
• Jak obliczyć wynagrodzenie za służebność przesyłu
• Bezumowne korzystanie z nieruchomości

Orange, Światłowód Inwestycje czy ktoś inny: czyja to sieć

W energetyce właściciela sieci wskazuje faktura. W telekomunikacji to nie działa: możesz mieć internet od dowolnego dostawcy, który korzysta z cudzej infrastruktury na zasadach hurtowych, a na działce może stać sieć firmy, z którą nigdy nie miałeś umowy. Na dodatek w ostatnich latach właścicieli światłowodów przybyło:

• Orange Polska S.A.: następca Telekomunikacji Polskiej. Należą do niej stare słupy telefoniczne, kable miedziane, studzienki i kanalizacja kablowa z czasów PPTiT i TP S.A., a także duża część światłowodów w miastach.
• Światłowód Inwestycje sp. z o.o.: spółka utworzona w 2021 r. przez Orange i fundusz APG, która buduje nowe sieci światłowodowe do domów, głównie w mniejszych miejscowościach. Nowy światłowód „od Orange” na wsi często należy do tej spółki, a nie do Orange Polska.
• Inni operatorzy hurtowi i lokalni: Nexera, Fiberhost, Polski Światłowód Otwarty i setki lokalnych dostawców, którzy budowali sieci z dofinansowaniem unijnym, często dowieszając kable na słupach energetycznych albo na słupach po TP.
• Operator energetyczny jako właściciel słupa, ale nie kabla: jeżeli światłowód wisi na słupie PGE lub Tauronu, słup to sprawa z energetyką, a kabel osobna sprawa z operatorem telekomunikacyjnym.

Jak to sprawdzić: po tabliczkach i oznaczeniach na słupach (dawne „TP”, „TP S.A.”, dziś Orange), po pokrywach studzienek z napisem TP lub Orange, po mufach i szafkach na kablach, a najpewniej przez Punkt Informacyjny ds. Telekomunikacji prowadzony przez Urząd Komunikacji Elektronicznej (pit.uke.gov.pl), gdzie na mapie widać zgłoszoną infrastrukturę telekomunikacyjną z nazwą właściciela. W razie wątpliwości wysyła się zapytanie do Orange z prośbą o potwierdzenie, czy urządzenia są w jej ewidencji.

Podstawa roszczeń jest ta sama jak przy sieci energetycznej: bez umowy, decyzji i wpisu w księdze wieczystej właścicielowi przysługuje wynagrodzenie za ustanowienie służebności przesyłu i za bezumowne korzystanie za ostatnie 6 lat (Bezumowne korzystanie z nieruchomości). Reszta tego tekstu dotyczy tego, co przy Orange jest inne.

Od PPTiT przez TP S.A. do Orange: następstwo prawne

Sieć telefoniczną w Polsce budowało od 1928 r. państwowe przedsiębiorstwo Polska Poczta, Telegraf i Telefon. W 1991 r. zostało zlikwidowane, a jego część telekomunikacyjna przeszła do nowo utworzonej spółki Skarbu Państwa Telekomunikacja Polska S.A. W 1998 r. TP weszła na giełdę, w 2000 r. inwestorem strategicznym stało się konsorcjum France Télécom i Kulczyk Holding, a w 2010 r. Skarb Państwa sprzedał ostatnie akcje. 31 grudnia 2013 r. TP S.A. połączyła się ze spółkami PTK Centertel i Orange Polska sp. z o.o. i zmieniła nazwę na Orange Polska S.A.

Dla sprawy o służebność ważne są dwa momenty. Pierwszy to 1991 r.: Orange, powołując się na zasiedzenie, musi wykazać, że konkretna linia na Twojej działce weszła do majątku TP S.A. przy podziale PPTiT i że TP posiadała ją nieprzerwanie. Drugi to okres sprzed 1 lutego 1989 r., gdy PPTiT działała w ramach jednolitej własności państwowej i nie posiadała urządzeń dla siebie. W praktyce dokumentacja linii abonenckich z lat 60.–80. jest uboższa niż w energetyce: wiele odcinków budowały społeczne komitety telefonizacji za pieniądze mieszkańców, a przekazanie ich do eksploatacji PPTiT lub TP dokumentowano protokołem bez słowa o gruntach. Udział w kosztach budowy nie jest zgodą na wieczyste nieodpłatne korzystanie z działki. Mechanizm zasiedzenia: Zasiedzenie służebności przesyłu.

Megaustawa i UKE: co zmienia dodatkowa ustawa

Telekomunikacja ma przepis, którego energetyka nie ma. Art. 33 ustawy z 7 maja 2010 r. o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych (tzw. megaustawy) nakłada na właściciela nieruchomości obowiązek umożliwienia operatorowi umieszczenia na niej infrastruktury telekomunikacyjnej, jeżeli nie uniemożliwia to racjonalnego korzystania z gruntu, za wynagrodzeniem. Warunki określa umowa; jeżeli strony nie dojdą do porozumienia w 30 dni od wniosku, każda z nich może wystąpić do Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej o decyzję zastępującą umowę.

Co to oznacza dla właściciela działki z istniejącym słupem TP? Trzy rzeczy. Po pierwsze, megaustawa dotyczy dostępu na przyszłość: operator może w tym trybie uzyskać prawo umieszczenia nowej infrastruktury, ale przepis nie legalizuje wstecz urządzeń postawionych bez tytułu dziesiątki lat temu, więc roszczenie za bezumowne korzystanie pozostaje. Po drugie, także w trybie megaustawy dostęp jest odpłatny, a wynagrodzenie musi uwzględniać ograniczenie w korzystaniu z gruntu i spadek jego wartości; argument operatora, że „za światłowód się nie płaci”, nie ma oparcia w przepisie. Po trzecie, jeżeli Orange lub Światłowód Inwestycje występują do Ciebie o zgodę na nowy kabel, masz realną pozycję negocjacyjną: możesz uzależnić zgodę od uregulowania stanu prawnego starych urządzeń w tej samej umowie.

Pas, cena, kwota: dlaczego przy Orange liczy się inaczej

Urządzenia telekomunikacyjne ograniczają korzystanie z gruntu mniej niż energetyczne: kabel w ziemi lub kanalizacja kablowa zajmują pas rzędu 1 do 2 m, słup z linią napowietrzną około 1 do 3 m, a pod linią telefoniczną można sadzić i budować bliżej niż pod linią energetyczną. Rzeczoznawcy uwzględniają to niższym współczynnikiem współkorzystania, więc kwoty za sam pas są zwykle niższe niż w energetyce:

Kwoty to potencjał wynagrodzenia za ustanowienie służebności według modelu z naszych analiz (pas × cena m² × 0,83 dla gruntu rolnego i 0,87 dla budowlanego); wynagrodzenie za bezumowne korzystanie za 6 lat dochodzi osobno. Wniosek praktyczny: przy sieci Orange na gruncie rolnym roszczenie rzadko jest warte osobnego postępowania, ale na działce budowlanej słup w złym miejscu potrafi znaczyć więcej niż linia energetyczna na jej skraju. Jeżeli na działce są jednocześnie urządzenia energetyczne i telekomunikacyjne, prowadzi się je jako dwie sprawy z dwoma adresatami. Metoda liczenia: Jak obliczyć wynagrodzenie za służebność przesyłu.

Nieczynne kable i słupy po TP: czego można żądać

Orange od kilku lat wygasza sieć miedzianą i przenosi klientów na światłowód. Skutek jest widoczny na wsiach i przedmieściach: słupy i kable, które nie przenoszą już żadnego sygnału. Sytuacja prawna jest wtedy inna niż przy czynnej sieci. Służebność przesyłu ustanawia się dla urządzeń, które służą przedsiębiorcy do przesyłu; jeżeli urządzenie jest trwale nieużywane, znika podstawa do jej ustanowienia i pojawia się roszczenie o przywrócenie stanu zgodnego z prawem, czyli usunięcie urządzeń (art. 222 § 2 Kodeksu cywilnego), obok wynagrodzenia za dotychczasowe korzystanie.

Osobny przypadek to słup, który koliduje z budową. Jeżeli operator ma tytuł prawny (umowę, decyzję, wpis), przeniesienie słupa na wniosek właściciela odbywa się na koszt wnioskodawcy według cennika operatora. Jeżeli tytułu nie ma, żądanie przeniesienia lub usunięcia jest uzasadnione i zwykle kończy się ugodą, w której operator przenosi urządzenie na swój koszt albo płaci wynagrodzenie odpowiadające utracie wartości. Dlatego przed wnioskiem o przebudowę warto najpierw wezwać operatora do przedstawienia tytułu prawnego; wzór pisma: Wezwanie do operatora: wzór pisma.

Konkretne liczby z prowadzonych przez nas spraw, z podziałem na rodzaj sieci i przeznaczenie gruntu, znajdziesz w zestawieniu 33 analiz służebności przesyłu. Każda karta pokazuje pas służebności, przyjętą cenę gruntu i z czego składa się kwota.

Słup lub kabel Orange na działce: najczęstsze pytania

Masz słup, kabel lub studzienkę telekomunikacyjną na działce i żadnej umowy? Ustalenie właściciela sieci, statusu urządzeń i realnej kwoty to pierwsze, co sprawdzamy w bezpłatnej analizie. Wystarczy numer działki albo adres.

Jeśli masz urządzenia telekomunikacyjne na działce, sprawdź też

• Światłowód na działce
• Sprawy o służebność przesyłu, które prowadzimy: 33 analizy z kwotami
• Zasiedzenie służebności przesyłu
• Wezwanie do operatora: wzór pisma